Olejki eteryczne od kilku sezonów wracają do domów jako część prostych rytuałów: wieczornego wyciszenia, kąpieli, masażu, pielęgnacji czy budowania atmosfery
we wnętrzu. Warto jednak wiedzieć, czym naprawdę są, jak powstają i dlaczego z ich stosowaniem lepiej obchodzić się uważnie niż entuzjastycznie.
Olejek eteryczny nie jest zwykłym „ładnym zapachem” zamkniętym w buteleczce. To skoncentrowana, lotna substancja pozyskiwana z roślin: kwiatów, liści, skórek owoców, nasion, korzeni, żywic lub drewna. W naturze aromatyczne związki pomagają roślinom m.in. przyciągać zapylacze, chronić się przed szkodnikami czy reagować na warunki środowiska. W butelce otrzymujemy więc coś bardzo intensywnego – nie perfumy, ale wyciąg z roślinnej chemii zapachu.
To właśnie odróżnia olejek eteryczny od oleju zapachowego. Ten drugi może być kompozycją syntetyczną lub mieszaną, stworzoną przede wszystkim po to, by pachnieć. Olejek eteryczny pochodzi z konkretnej rośliny i ma bardziej złożony skład. Nie oznacza to, że działa leczniczo w prosty i pewny sposób. Oznacza raczej, że jego zapach, jakość i sposób użycia mają znaczenie.
Najczęściej olejki pozyskuje się przez destylację parą wodną. Para przechodzi przez materiał roślinny, zabiera ze sobą lotne związki aromatyczne, a po schłodzeniu oddziela się olejek i hydrolat, czyli wodę roślinną. W przypadku cytrusów często stosuje się tłoczenie skórek, bo to właśnie w nich znajduje się intensywnie pachnąca esencja. Istnieją także metody ekstrakcji, w tym ekstrakcja CO₂, pozwalające uzyskać aromat szczególnie bliski naturalnemu zapachowi rośliny. Jakość olejku również ma niebanalne znaczenie. Chodzi o gatunek rośliny, miejsce uprawy, czas zbioru, metodę pozyskania i przechowywanie. Dobry olejek powinien być opisany nazwą rośliny, najlepiej także łacińską, mieć wskazane pochodzenie i być zamknięty w ciemnej, szklanej butelce, która chroni zawartość przed światłem. Ciepło, powietrze i słońce nie służą takim substancjom, bo mogą zmieniać ich zapach i właściwości.
W codziennym życiu olejki stosuje się najczęściej w dyfuzorze, gdy chcemy nadać wnętrzu określony charakter: świeży, spokojny, lekko pobudzający albo bardziej otulający. Kilka kropli wystarczy, by zapach pojawił się w przestrzeni. Można je dodawać do kąpieli, ale nie bezpośrednio do wody, ponieważ olejki się w niej nie rozpuszczają. Bezpieczniej wcześniej połączyć je z nośnikiem, na przykład olejem roślinnym lub inną bazą przeznaczoną do kąpieli. Podobnie przy masażu czy pielęgnacji – olejek eteryczny powinien być rozcieńczony w oleju bazowym, kremie lub balsamie.
Tu zaczyna się najważniejsza część aromaterapii: umiar. Olejki są skoncentrowane, dlatego nie powinno się nakładać ich bezpośrednio na skórę bez rozcieńczenia. Trzeba uważać na okolice oczu, błony śluzowe, alergie i skórę wrażliwą. Szczególnej ostrożności wymagają dzieci, kobiety w ciąży, osoby chorujące przewlekle, a także domy, w których mieszkają zwierzęta. W razie wątpliwości lepiej zapytać lekarza, farmaceutę lub specjalistę, niż testować na sobie zasady znalezione przypadkiem w internecie.
Aromaty mają swoje skojarzenia, z których chętnie korzystamy w domowych rytuałach. Lawenda bywa wybierana wieczorem, gdy chcemy zwolnić i wyciszyć napięcie po dniu pełnym bodźców. Mięta kojarzy się z odświeżeniem, lekkością i koncentracją. Cytrusy takie jak: pomarańcza, cytryna, grejpfrut – często pojawiają się rano lub wtedy, gdy potrzebujemy w domu wrażenia energii i czystości. Eukaliptus przywołuje oddech, przestrzeń i świeżość. Drzewo herbaciane często łączy się z poczuciem oczyszczenia. Rozmaryn bywa stosowany przy pracy i zadaniach wymagających skupienia, ylang-ylang przy odprężeniu, a cedr czy sandałowiec wtedy, gdy szukamy zapachu spokojnego, głębszego, bardziej „uziemiającego”.
Nie warto jednak przypisywać olejkom mocy większej niż mają. Zapach może wspierać nastrój, pomóc zbudować atmosferę, stać się sygnałem dla ciała, że pora odpocząć, skupić się albo domknąć dzień. Nie zastąpi snu, leczenia, rozmowy ani prawdziwej regeneracji. Może być za to pięknym, świadomie używanym elementem codzienności. Drobnym gestem troski o dom, rytm dnia i kontakt ze zmysłami. W tym właśnie tkwi ich największa siła.
