Historia, która porusza, inspiruje i prowokuje do rozmowy, wraca do Koszalina z jeszcze większą siłą. Druga edycja festiwalu Fale Historii. Fale Wolności to trzy dni spotkań z wybitnymi świadkami historii, twórcami kultury i ludźmi, którzy nie boją się zadawać ważnych pytań o przeszłość, wolność i tożsamość. Jeśli chcecie poczuć, że historia naprawdę żyje — musicie być tam razem z nami.
Pierwsza edycja festiwalu Fale Historii Fale Wolności pokazała, że wydarzenie, którym o przeszłości opowiada się żywym językiem świadków i architektów ważnych wydarzeń historii najnowszej jest potrzebne. Przede wszystkim był to festiwal, co podkreślali jego pomysłodawcy – pisarze, reportażyści i popularyzatorzy historii Cezary Łazarewicz i Michał Wójcik – jakie jeszcze nie tylko na Pomorzu, ale w całej Polsce jeszcze nie było.
Podczas dwóch dni trwania festiwalu przeprowadzonych zostało szereg paneli dyskusyjnych, których tematem przewodnim były pierwsze częściowo wolne wybory w czerwcu 1989 roku. Przy udziale publiczności w różnym wieku na dziedzińcu Muzeum w Koszalinie rozmawialiśmy z solidarnościowymi opozycjonistami, którzy walczyli z reżimem komunistycznym. Wśród nich był m.in. Bogdan Borusewicz, Barbara Labuda, Grażyna Staniszewska, Jacek Merkel, Anna Sztark, Paweł Piskorski. Drugim – równie ważnym tematem poruczonym w czerwcu zeszłego roku – była tożsamość mieszkańców Koszalina i dużej części Pomorza Zachodniego określanych mianem tzw. Ziem Odzyskanych.
Gośćmi specjalnymi byli prezydent RP Aleksander Kwaśniewski i redaktor naczelny Gazety Wyborczej Adam Michnik. Przy pełnej sali Bałtyckiego Teatru Dramatycznego opowiadali o kulisach wydarzeń lat 80-tych ubiegłego wieku, które do obrad Okrągłego Stołu i wyborów 4 czerwca 1989 roku.
– Po tak znamienitych postaciach pierwszej edycji festiwalu, wybór gościa specjalnego na drugą odsłonę mógł być tylko jeden: pierwszy prezydent III RP Lech Wałęsa. I cieszę się, że laureat Pokojowej Nagrody Nobla przyjął zaproszenie na nasze wydarzenie. Będzie można się z nim spotkać pierwszego dnia festiwalu – 3 czerwca – informuje z dumą dyrektor Muzeum w Koszalinie Joanna Chojecka, która wraz z pomysłodawcami jest współautorką formuły festiwalu.
Druga edycja festiwalu – w odróżnieniu od zeszłorocznej – będzie trwała nie dwa, a trzy dni. Patronatem honorowym objęło ją Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Wszystkie spotkania odbędą się na dziedzińcu Muzeum. – Wydarzenie oparte zostanie na trzech filarach. Pierwszy to Fale wolności. Przypomnimy w nim kluczowe idee, osoby i ruchy, które zmieniały Polskę i świat. Mamy nadzieję wywołać tym refleksję nad współczesnymi zagrożeniami wolności. Drugim filarem są Fale prawdy, w którym wywołamy debatę o fałszowaniu historii, roli świadectwa, odpowiedzialności za pamięć. To ważny temat, bo żyjemy w czasach, gdzie bardzo łatwo jest manipulować faktami i wprowadzać w błąd ludzi żyjących w erze internetu – wyjaśnia dyrektor Muzeum. – I wreszcie Fale tożsamości, w których wracamy do fundamentów polskości i pomorskiej tradycji: od Piastów, Jagiellonów po Gryfitów.
Za każdym w tych filarów stoją oczywiście konkretni goście.
Pierwszego dnia – jak już wspomnieliśmy – gościem specjalnym panelu zatytułowanego „Wolność nie jest dana raz na zawsze. Lekcja 1989 roku” będzie prezydent RP Lech Wałęsa. Rozmowę z nim poprzedzi wykład Jacka Merkela, solidarnościowego opozycjonisty i szefa kampanii prezydenckiej Wałęsy. – Spotkanie z prezydentem będzie miało formę otwartą i szczególnie zapraszamy na nie młodzież ze szkół ponadpodstawowych w regionie. Dla uczniów będzie to nie tylko wyjątkowa okazja do spotkania laureata Pokojowej Nagrody Nobla, ale także możliwość zadania mu pytań i bezpośredniego udziału w rozmowie – zachęca dyrektor Chojecka.
Po tej części uczestnicy zostaną zaproszeni do wysłuchania koncertu zatytułowanego „Polska – kocham i rozumiem” w wykonaniu Studia Piosenki Polskiej Pałacu Młodzieży w Koszalinie z zespołem instrumentalnym pod dyrekcją Kamila Szafrana.
Nie będzie to jedyny wątek związany z regionem tego dnia. Po koncercie odbędzie się bowiem rozmowa zatytułowana „Historia w kinie i fotografii. Mit, bohater, polityka”. Wezmą w niej wezmą mieszkańcy Koszalina i Białogardu, które docierają świadków i uczestników ważnych wydarzeń historycznych żyjących w naszym regionie i w interesujący sposób opowiadają ich historie. Będą to Karolina Świętosławska i Marcin Bachtiak, autorzy projektu „Pamięć w fotografii”, którzy dotarli do ponad 60 uczestników strajku okupacyjnego w zakładzie Unitra-Unitech w Białogardzie 14-15 grudnia 1989 roku i wykonali ich fotograficzne portrety.
W panelu udział wezmą także uczniowie Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Białogardzie, którzy nakręcili ponad 30-minutowy film dokumentalny o tamtych wydarzeniach. Kolejnym gościem będzie Marcin Maślanka, historyk, regionalista, rekonstruktor działający w Stowarzyszeniu Rekonstrukcji Historycznej Gryf. Wraz z Arkadiuszem Paterem ze Studia Jart, który jest też nauczycielem historii i youtuberem nakręcili już kilkanaście filmów o ludziach związanych z Koszalinem, którzy byli uczestnikami ważnych wydarzeń historii najnowszej.
– Bardzo nam zależy, żeby na festiwalu opowiadać nie tylko o „dużej” historii znanej już z podręczników szkolnych. Duży nacisk kładziemy na historię lokalną. Cieszymy się więc, że mamy w regionie tak wspaniałych ludzi, którzy przyjęli zaproszenie do udziału w wydarzeniu – mówi Joanna Chojecka.
Dzień zakończy się spotkaniem „Polska. Scenariusz na dziś – między historią, a wyobraźnią” z Andrzejem Sewerynem, wybitnym aktorem, dyrektorem Teatru Polskiego, społecznikiem zaangażowanym w wydarzenia polityczne.
Drugi dzień festiwalu przypada na święto – Boże Ciało. Tego dnia, który odbędzie się pod hasłem „Fale Prawdy. Źródła Wolności”, nie może więc zabraknąć tematu związanego z Kościołem. Przedpołudniowa część wydarzenia poświęcona będzie roli Kościoła w czasach komunizmu. W godzinach 11.30–15.00 uczestnicy zobaczą projekcje filmów dokumentalnych i fabularnych. W programie znalazły się m.in. filmy o kardynale Stefanie Wyszyńskim, relacjach Jana Pawła II z polityką światową oraz obrazy pokazujące znaczenie duchowego oporu wobec systemu komunistycznego.
W dalszej części organizatorzy poruszą wątki trzech istotnych rocznic: 250 lat USA, 100 lat od przewrotu majowego oraz 50-lecia założenia Komitetu Obrony Robotników.
W debacie „250 lat USA. Jakiej Ameryki potrzebuje dziś Polska?” udział wezmą Janusz Reiter, były ambasador RP w Niemczech i w USA oraz były minister spraw zagranicznych Jacek Czaputowicz; w dyskusji „100 lat po maju 1926. Czy demokracja może łamać własne zasady?” udział wezmą historyk Adam Leszczyński oraz socjolog Sławomir Sierakowski; gośćmi w debacie historycznej „KOR. Siła obywatelskiego oporu i solidarności” będą z kolei Seweryn Blumsztajn, uczestnik wydarzeń marcowych 1968, współpracownik Komitetu Obrony Robotników i Bogdan Borusewicz, organizator strajków 1980.
– Gościem specjalnym tego dnia będzie Jacek Fedorowicz – legenda polskiej satyry i twórca kultowego „Dziennika Telewizyjnego” – zapowiada dyrektor Muzeum w Koszalinie. Rozmowa „Śmiechem w system. Jak satyra nadgryzała komunę” pokaże, jak humor i ironia pomagały oswajać rzeczywistość PRL i stawały się formą społecznego sprzeciwu.
Drugi dzień festiwalu zakończy mocny akcent muzyczny – koncert „Republika Marzeń. Muzyka wolności Grzegorza Ciechowskiego”. Publiczność usłyszy utwory Grzegorza Ciechowskiego, jednego z najważniejszych artystów polskiej muzyki rockowej w wykonaniu Krzysztofa Baranowskiego z zespołem.
5 czerwca – ostatni dzień wydarzenia – minie pod hasłem „Fale Tożsamości”. Program rozpocznie panel „Historia odtworzona. Czy AI zmienia nasze widzenie przeszłości?”, poświęcony wykorzystaniu sztucznej inteligencji w rekonstrukcji historycznych postaci i wydarzeń. Gościem spotkania będzie prof. Bożena Czwojdrak – mediewistka i ekspertka projektu „Odkryj prawdziwe oblicza Jagiellonów” realizowanego z „National Geographic Polska”, które także objęło festiwal patronatem.
Prawdziwą gratką dla czytelników będą spotkania z pisarzem Maciejem Siembiedą, jednym z najpopularniejszych autorów polskich thrillerów historycznych. Rozmowa „Historia jako thriller. Dlaczego przeszłość wciąż nas fascynuje?” dotyczyć będzie fenomenu historii opowiadanej poprzez literaturę sensacyjną. Z kolei w dyskusji „Od Krystyny Skarbek po Inę Kardasz – kobiety szpiegowskiej branży” udział wezmą Vincent Severski i Piotr Niemczyk.
Jednym z najważniejszych wydarzeń dnia będzie panel historyczny „Pojedynek na szczycie: Bogusław X Magnus kontra Eryk Pomorski. Gryfici: władza, polityka i legenda”. – W tej rozmowie udział wezmą prof. Edward Rymar, prof. Rafał Simiński oraz Cezary Łazarewicz, a spotkanie poprowadzę wspólnie z dr. Pawłem Migdalskim – zaprasza Joanna Chojecka.
Popołudnie zakończy spotkanie główne „Rzeczpospolita 1670. Historia między faktem a popkulturą”. Twórcy i popularyzatorzy historii porozmawiają o sukcesie serialu „1670”. W debacie udział wezmą reżyser Maciej Buchwald, historyk i popularyzator historii Kamil Janicki oraz Katarzyna Dypa – dyrektor Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
Finałem festiwalowego dnia będzie koncert zespołu WoWaKin z muzyką z serialu „1670”.
– Festiwalowi towarzyszyć będą także Targi Książki Regionalnej i Historycznej oraz wystawy „Pamięć w fotografii #UNITRA81” i „Świetlica Wolności” z Centrum Solidarności STOCZNIA w Szczecinie. Przez te trzy dni na dziedzińcu Muzeum dziać się więc będzie wiele. Zapraszamy do nas wszystkim miłośników historii. Szczegółowe informacje znajdziecie na dedykowanej stronie falehistorii.pl – kończy Joanna Chojecka, dyrektor Muzeum w Koszalinie.
