Średniowiecze
1214
Koszalin po raz pierwszy wymieniony został w źródłach pisanych. Książę pomorski Bogusław II nadał wówczas wieś Cossalitz (Koszalice), blisko Góry Chełm położoną, klasztorowi norbertanów w Białobokach k. Trzebiatowa. W tym czasie Pomorze Zachodnie łączyły więzy dynastyczne z Polską, bowiem rodzicami Bogusława II byli Bogusław I z pomorskiego rodu Gryfitów i Anastazja, księżna wielkopolska z rodu Piastów.
1266
Biskup kamieński Herman von Gleichen nadał Koszalinowi prawa miejskie, oparte na prawie lubeckim. Prawo to gwarantowało mieszczanom wolność osobistą, prawo własności i samorząd. Organizację miasta, lokowanego w nowym miejscu, nad rzeką Dzierżęcinką, powierzył biskup kolonistom niemieckim Markwardowi i Hartmanowi. Obaj zostali wójtami miejskimi, sprawując w imieniu biskupa nadzór nad miastem. Koszalin otrzymał w uposażeniu 100 łanów ziemi, 10 łanów lasu, zwolnienie od podatku na 6 lat, pozwolenie na budowę młyna i połowy ryb w granicach dominium (władztwa biskupów kamieńskich).
1278
Biskup kamieński Herman założył klasztor cysterek; jego zabudowania wzniesiono w północno-wschodniej części miasta. Biskup powierzył mniszkom patronat nad kościołem parafialnym w Koszalinie i kaplicą Maryjną na Górze Chełmskiej.
1331
Koszalin otrzymał od bpa kamieńskiego Ferdynanda wieś Jamno, dzięki czemu granice miasta sięgnęły brzegu jeziora Jamna.
1333
Pierwsza wzmianka o kościele Mariackim (obecnej katedrze), zbudowanym w latach 1300-1333.
1386
Koszalin wstąpił do Związku Hanzeatyckiego. Ze względu na wysokie koszty uczestnictwa w zjazdach, jego interesy w Hanzie do połowy XV w. reprezentował Kołobrzeg.
1446
Oddziały zbrojne Kołobrzegu i Koszalina starły się w bitwie pod Tatowem. Koszalin wyszedł z niej zwycięsko, broniąc swoich praw do żeglugi morskiej. Od 1457 r. Koszalin, jako pełnoprawny członek Hanzy, wysyłał własnego delegata na zjazdy w Lubece.
1475
Zatarg Koszalina z księciem Bogusławem X, z powodu ograbienia na Górze Chełmskiej kupców koszalińskich przez dworzan księcia. Odmowa Bogusława X ukarania sprawców napadu doprowadziła do porwania i uwięzienia księcia przez koszalinian. Za ten czyn miasto musiało zapłacić wysoką karę i przeprosić księcia.
1568
Bp kamieński książę Jan Fryderyk na ruinach rozwiązanego klasztoru cysterek rozpoczął budowę zamku. Ukończył ją w 1582 r. jego następca, książę Kazimierz. Za jego rządów wzrosła ranga miasta, które było miejscem zebrań sejmików ziemskich dla dominium kamieńskiego. Kolejny rezydent zamku książę Franciszek I odbudował kościół zamkowy i w 1610 r. założył mennicę, którą do 1653 r. dzierżawili mieszczanie koszalińscy.
1572
Książę Jan Fryderyk w sporze między Kołobrzegiem i Koszalinem o handel solą poparł Koszalin i potwierdził jego prawa do handlu morskiego. Od połowy XVI w. przed Bramą Młyńską istniał warsztat szkutniczy produkujący nieduże statki. W tym czasie właścicielami statków było kilku rajców miejskich.
1620
Koszalin liczył około 3000 mieszkańców.
1637
Koszalin zajęły wojska szwedzkie, dokonujące licznych grabierzy i zniszczeń. Część mieszkańców uciekła, szukając ratunku za polską granicą.
1653
Na mocy pokoju westfalskiego Pomorze Zachodnie przeszło pod panowanie Brandenburgii. Koszalin wyszedł z wojny zniszczony, utracił status miasta rezydencji książęco-biskupiej. Samorząd miejski zlikwidowano, władze miejskie były nominowane i poddane nadzorowi urzędów państwowych ze Szczecina.
1690
Silny sztorm na Bałtyku spowodował upadek portu Koszalina na jeziorze Jamno. Żywioł ostatecznie zamknął stary nurt (bliżej Łaz) łączący jezioro z morzem, zaś powstałe wtedy nowe połączenie, tuż za Unieściem, było zbyt płytkie dla żeglugi.
1713
W Koszalinie ulokowany został garnizon wojsk pruskich, liczący tysiąc żołnierzy. W wieku XVIII garnizon był motorem gospodarczym miasta, którego rzemiosła (sukiennictwo i piwowarstwo), handel i miejskie folwarki zaspakajały potrzeby wojska.
1718
Wielki pożar miasta zniszczył 80 proc. zabudowy, w tym ratusz i zamek. Rozebrano do połowy wysokości mury miejskie, aby cegły z rozbiórki przeznaczyć na odbudowę miasta.
1720
Oddano do użytku nowy ratusz, wzniesiony w południowej pierzei rynku, w sąsiedztwie kościoła Mariackiego. W mieście utworzono Sąd Nadworny, którego kompetencje obejmowały 9 powiatów wschodniej części Pomorza Zachodniego.
1724
Na środku rynku stanął pomnik króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I, fundatora odbudowy miasta po wielkim pożarze. Zbudowany został wodociąg, do którego wodę doprowadzono ze źródeł na Górze Chełmskiej. Mieszkańcy czerpali wodę z dwóch basenów na rynku.
1726
Michał Schweder, koszaliński patrycjusz, założył fundację rodzinną, która finansowała stypendia dla studiującej młodzieży z rodu Schwederów. W 1738 r. przy obecnej ul. Bolesława Chrobrego 2 wzniesiono siedzibę fundacji, w której była biblioteka z bogatym księgozbiorem.
1807
Koszalin zajęły wojska napoleońskie (do 1808 r.), nakładając na miasto kontrybucję i obowiązek aprowizacji armii, prowadzącej oblężenie Kołobrzegu.
1816
Koszalin został siedzibą władz rejencji pruskiej (jednostki administracji, odpowiedniczki województwa), w skład której wchodziło dziesięć powiatów wschodniej części Pomorza Zachodniego. Miasto liczyło 3636 mieszkańców.
1817
Rozpoczęto zakładanie parku miejskiego u podnóża murów miejskich, po wschodniej i południowej stronie miasta, na miejscu zniwelowanych wałów ziemnych. Najpierw założono część parku przy fontannie i stawie, tzw. Promenadę na Dużym Wale, a w latach 30. XIX w.- Nową Promenadę ze strzelnicą (okolice obecnego amfiteatru); do 1843 r. utworzono część parku przy ul. Andersa, tzw. Promenadę na Małym Wale.
1819
Założono cmentarz komunalny przy ul. Młyńskiej (obecnie teren parku im. T. Kościuszki). Rozebrano Bramę Nową, następnie Bramę Wysoką (1867 r.) i Bramę Młyńską (1872 r.).
1834
Kupiec F. Schlutius uruchomił nad rzeką Dzierżęcinką fabrykę papieru, największy zakład w mieście. W latach 70. XIX w. zmodernizowano go i dziewięć lat później przekształcono w spółkę akcyjną. W szczytowym okresie rozwoju (1919-1924) fabryka zatrudniała 1500 osób, produkując 70 ton papieru i 4 tony celulozy dziennie.
1849
Koszalin liczył 8686 mieszkańców.
1859
Koszalin połączono linią kolejową ze Stargardem Szczecińskim (w 1869 r.- ze Słupskiem, w 1871 r. z Gdańskiem). W tym czasie uruchomiono połączenie telegraficzne ze Szczecinem.
1862
Otwarto gazownię miejską. Miasto zostało oświetlone stu czterdziestoma latarniami gazowymi.
1878
Kupiec C. Waldemann założył znaną w Europie wędzarnię łososi i drobiu, a w 1895 r. otworzył zakład mleczarski, znany z produkcji białego serka.
1888
Na Górze Chełmskiej zbudowano wieżę widokową i restaurację, chętnie odwiedzane przez mieszkańców.
1895
Koszalin liczył 18935 mieszkańców.
1898
Oddano do użytku wąskotorową linię kolejową z Koszalina do Polanowa.
1908
Pierwszy lot samolotem z silnikiem własnej konstrukcji koszalinianina Hansa Gradego, pioniera lotnictwa niemieckiego, założyciela pierwszej linii poczty lotniczej.
1912
Zorganizowanie w Koszalinie wystawy przemysłowo-rzemieślniczo-rolniczej, prezentującej osiągnięcia gospodarcze Pomorza Zachodniego. Otwarcie Miejskiego Liceum Żeńskiego im. Księżnej Bismarck, obecnej siedziby I Liceum Ogólnokształcącego im. S. Dubois.
1913
Oddanie do użytku szpitala powiatowego im. Cesarza Wilhelma (obecnie szpital wojewódzki przy ul. Chałubińskiego). Otwarcie linii tramwajowej podmiejskiej, tzw. kolei plażowej, z Koszalina przez Mścicie, do Mielna i Unieścia, długości około 15 km. Zakończenie trwającej trzy lata budowy kanalizacji w centrum Koszalina.
1914
Powstanie nowych koszar piechoty przy ulicy Zwycięstwa, róg ul. 4 Marca. Otwarcie nowego dworca kolejowego wraz z wiaduktem nad ul. Szczecińską.
1925
Powstanie drugiej linii tramwajowej, łączącej śródmieście z podmiejską wsią Rokosowo. Zmodernizowano gazownię miejską, której sieć o długości 21 km objęła niemal całe miasto.
1929
Muzeum regionalne, od 1912 r. ulokowane w budynku miejskim przy ul. Szpitalnej, otrzymało zakupioną przez władze nową siedzibę przy ul. Piłsudskiego 53.
1931
Ukończono budowę nowoczesnego gmachu sądu przy ul. Waryńskiego (po 1950 r. siedziba KW PZPR, obecnie ponownie budynek sądu).
1938
W czasie tzw. nocy kryształowej naziści spalili synagodę przy ul. Szpitalnej, zdewastowali dwa cmentarze żydowskie i rozpoczęli zagładę ludności żydowskiej. Władze hitlerowskie ustanowiły nowy herb Koszalina, w formie stylizowanego znaku wendy (litera Z z dwoma kółkami po bokach).
1939
Oddanie do użytku największej inwestycji nowej siedziby urzędu rejencji koszalińskiej przy ul. Andersa (po 1945 r. siedziba urzędu wojewódzkiego). Koszalin liczył blisko 33500 mieszkańców. W czasie II wojny do miasta przywożono znaczne grupy jeńców i robotników przymusowych; najliczniejsi byli Polacy, inne narodowości to m.in. Włosi, Francuzi, Białorusini.
Koszalin w Polsce
1945
4 marca Koszalin został zajęty przez Armię Czerwoną. Utworzona została radziecka komendantura wojenna zarządzająca miastem. Na początku maja czerwonoarmiści spalili starówkę. Zniszczenie miasta, wskutek działań wojennych i późniejszych podpaleń, sięgało 40 proc. 9 maja z Gniezna, miasta patronackiego dla Koszalina, przyjechała grupa operacyjna z Edmundem Dobrzyckim, który objął stanowisko pełnomocnika obwodu. Z tej ekipy utworzono polski zarząd miejski, na czele z burmistrzem Stanisławem Jakubowskim.
1950
W ramach reformy administracyjnej kraju Koszalin otrzymał status miasta wojewódzkiego i prawa powiatu miejskiego. Rozpoczął się okres jego dynamicznego rozwoju.
1953
Początek działalności rozgłośni radiowej, najpierw jako Ekspozytury Polskiego Radia, a od 1957 r. samodzielnej placówki. Powołanie Państwowego Teatru Nowego, przemianowanego w 1954 r. na Bałtycki Teatr Dramatyczny im J. Słowackiego (od 1958 w obecnej siedzibie przy Placu Teatralnym).
1954
Włączenie wsi Rokosowo do Koszalina. Rozpoczęcie odbudowy koszalińskiej starówki, zakończonej w 1960 r.
1958
Pierwsze obchody Dni Koszalina, w otwartym z tej okazji amfiteatrze na Górze Chełmskiej. Założono pierwszą w mieście spółdzielnię mieszkaniową „Łączność”, zrzeszającą pracowników poczty i telekomunikacji.
1959
Z inicjatywy Henryki Rodkiewicz powstał Teatr Propozycji „Dialog”, z siedzibą w Domku Kata (od 1964 r.). Uchwalenie nowego herbu Koszalina, nawiązującego do historycznych więzów Pomorza Zachodniego z Polską. Powstanie Koszalińskich Zakładów Elektronicznych „Kazel”, największego zakładu pracy w Koszalinie, zatrudniającego 2000 osób (działającego do 2002 r.).
1962
Zakończenie budowy nowego ratusza w północnej pierzei rynku. Otwarcie nowego dworca kolejowego oraz hali sportowej z krytym basenem z podgrzewaną wodą (przy ul. Głowackiego).
1963
Zorganizowanie w Osiekach k. Koszalina pierwszego nowoczesnego, międzynarodowego pleneru malarskiego, który stał się pierwowzorem podobnych imprez w Polsce.
1964
Oddanie do użytku nowego dworca PKS.
1968
Powołanie Wyższej Szkoły Inżynierskiej.
1970
Pierwszy Festiwal Chórów Polonijnych w Koszalinie, kontynuowany po 1989 r. pod nazwą Polonijne Lato. Zakończenie budowy stadionu sportowego „Gwardia”.
1973
Otwarcie nowego amfiteatru w parku miejskim. Obiekt przykryto dachem w 1975 r. Oddano do użytku nowy budynek Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w parku im. T. Kościuszki.
1974
Na Górze Chełmskiej zamontowano wieżę telewizyjną do przekazu programu 2 TVP.
1975
W Koszalinie zorganizowano Centralne Dożynki, z udziałem ówczesnej głowy państwa. Przy tej okazji dokonano przebudowy układu komunikacyjnego: powstała tzw. mała obwodnica, poszerzono główną ul. Zwycięstwa, przebudowano stadion Gwardii, amfiteatr przykryto dachem, odnowiono elewacje domów przy głównych ulicach, co zmieniło Koszalin w nowoczesne i zadbane miasto wojewódzkie. Wskutek reformy administracyjnej obszar województwa koszalińskiego podzielono na dwa województwa – słupskie i koszalińskie.
1981
13 grudnia władze wojskowe na czele z gen. W. Jaruzelskim wprowadziły stan wojenny, pacyfikując protesty społeczne. W Koszalinie i regionie internowano 38 działaczy Solidarności. Ofiarą stanu wojennego stał się Janek Stawisiński z Koszalina, jeden z dziewięciu górników zabitych przez ZOMO podczas pacyfikacji strajku w kopalni „Wujek” w Katowicach.
1982
Otwarcie Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie. Oddanie do użytku budynków Zespołu Szkół Muzycznych przy ul. Fałata.
1983
Rozpoczęcie budowy nowego szpitala wojewódzkiego. Do 1989 r. wydatkowano na ten cel ze środków publicznych 2,241 mld zł; inwestycja nie została ukończona.
1985
Liczba mieszkańców Koszalina wzrosła do 100 tysięcy.
1987
Zelektryfikowano linię kolejową na trasie Szczecin-Koszalin-Gdańsk.
1990
27 maja odbyły się pierwsze w powojennej historii Koszalina demokratyczne wybory samorządowe. Zdecydowaną przewagę uzyskały partie prawicowo-centrowe. Rozpoczęcie budowy kaplicy Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej w miejscu dawnej kaplicy Maryjnej na Górze Chełmskiej, zakończonej w maju 1991 r.
1991
1-2 czerwca Koszalin gościł papieża Jana Pawła II, w trakcie jego IV pielgrzymki do Polski. Ojciec Święty poświęcił Wyższe Seminarium Duchowne w Koszalinie, sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej, odprawił mszę św. przy kościele pw. Ducha Świętego dla 100 tysięcy wiernych oraz odmówił różaniec w katedrze koszalińskiej. W drugim dniu spotkał się z żołnierzami Wojska Polskiego na lotnisku w Zegrzu Pomorskim.
1992
Utworzono Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej.
1998
Koszalin liczył 112 200 mieszkańców.
1999
1 stycznia, wskutek kolejnej reformy administracyjnej, Koszalin utracił status miasta wojewódzkiego, stając się miastem powiatowym, drugim co do wielkości ośrodkiem gospodarczym i kulturalnym w województwie zachodniopomorskim. Reaktywacja (po dziesięcioletniej przerwie) Festiwalu „Młodzi i Film” organizowanego w Koszalinie od 1973 r. jako Międzynarodowe Spotkania Filmowe „Młodzież na Ekranie”, później od 2004 r. pod nazwą Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych “Młodzi i Film”. Jest to najstarszy w Polsce festiwal młodego kina, prezentujący polskie debiuty filmowe.
2002
Otwarcie Galerii EMKA – Centrum Handlowo-Rozrywkowego przy ul. Jana Pawła II, na osiedlu Północ.
2003
Odsłonięcie pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego na pl. Zwycięstwa, na miejscu przeniesionego na cmentarz wojenny pomnika Zwycięskiej Armii Czerwonej. Pierwsza edycja Europejskiego Festiwalu Filmowego „Integracja Ty i Ja” w Koszalinie, promującego film fabularny, dokumentalny i amatorski tworzony przez niepełnosprawnych.
2006
Gruntowny remont muzeum przy ul. Młyńskiej. W 2008 r. odnowiono elewację pałacu młynarza (muzeum); dział archeologiczny otrzymał nową siedzibę zbudowaną na posesji muzealnej.
2007
Oddanie do użytku Sportowej Doliny przy ul. Podgrodzie, nowego miejsca wypoczynku, rekreacji, zabawy i uprawiania sportów.
2008
Otwarcie dużego centrum handlowego Forum Koszalin, którego budowę wsparły władze miejskie.
2009
Poszerzenie granic Koszalina o Jamno i Łabusz, położone na południowym brzegu jeziora Jamno. Otwarcie przeprawy przez jezioro Jamno, łączącej Koszalin z nadmorskim Mielnem i Unieściem.
2011
Modernizacja i rozbudowa Szpitala Wojewódzkiego, m.in. o nowe pawilony i lądowisko dla helikopterów (zakończone w 2013 r.).
2012
Rozpoczęcie budowy ringu zewnętrznego Koszalina, mającego poprawić komunikację miasta. Oddanie do użytku nowej hali widowiskowo-sportowej przy ul. Śniadeckich. Początek rewitalizacji parku Książąt Pomorskich (zakończonej w 2013 r.), w wyniku której m.in. uruchomiono nową fontannę.
2013
10 listopada – otwarcie nowej siedziby Filharmonii Koszalińskiej przy ul. Piastowskiej, w parku Książąt Pomorskich.
2014
25 października otwarcie największej inwestycji drogowej miasta – ringu Koszalina, łączącego ul. Gnieźnieńską z ul. Władysława IV. Poprawi on komunikację w kierunku Gdańska, Szczecina i Poznania. 11 listopada – uroczyste otwarcie Rynku Staromiejskiego po rewitalizacji (koszt:17 mln zł). Rozpoczęcie rewitalizacji rynku w 2013 r. poprzedzone zostało przeniesieniem do parku pomnika Byliśmy-Jesteśmy- Będziemy. Koszalin liczył 108 605 mieszkańców.
2015
31 lipca oddano do użytku nowoczesny Park Wodny Koszalin. Aquapark, zlokalizowany przy ul. Rolnej, u podnóża Góry Chełmskiej, jest dużą atrakcją dla turystów, mieszkańców Koszalina i regionu.
2016
3 marca -podpisanie umowy na budowę drogi S 6, najważniejszej trasy drogowej Pomorza będącej ogniwem krajowego systemu komunikacyjnego. Połączone zostaną największe miasta Polski Północnej: od Szczecina, poprzez Koszalin, Słupsk, Gdynię do Gdańska. Zakończenie inwestycji planowane jest w 2018 r.
