Jest jedną z najstarszych szkół działających w polskim Koszalinie, mieszczącą się w jednym z najstaszych szkolnych budynków miasta. W tym roku swoje 80. urodziny będzie świętować Zespół Szkół Zawodowych nr 1, czyli popularny „Ekonom”.
Za początek istnienia szkoły uznaje się 4 października 1945 r., kiedy to w budynku na rogu ulic Traugutta i Szymanowskiego 32 otwarto Gimnazjum Kupieckie. Jego pomysłodawcą i pierwszym dyrektorem był przybyły z Kraśnika nauczyciel tamtejszej szkoły o tym samym profilu, Stanisław Piestrak. Pierwszymi uczniami koszalińskiej szkoły były 34 osoby w wieku od 15 do 30 lat. W ciągu roku ich liczba zwiększyła się do 118 osób, ale do pierwszej matury w 1946 r. przystąpiło i zdało ją zaledwie 14 abiturientów. Siedziba była zdewastowana: okna były powybijane, brakowało drzwi. Po kilku miesiącach udało się uzyskać nową lokalizację w jednej z kamienic przy ul. Matejki i dopiero kwietniu 1946 r. uczniowie mogli przenieść się do budynku Szkoły Podstawowej nr 1 (obecnie Szkoła Podstawowa nr 1 Sportowa im. Polskich Olimpijczyków, ul. Zwycięstwa 117), która wcześniej pełniła funkcję wojskowego lazaretu Armii Czerwonej. Było to jednak wciąż rozwiązanie tymczasowe. Gdy Rosjanie zlikwidowali kolejny lazaret, mieszczący się w XIX-wiecznym budynku dawnego Seminarium Nauczycielskiego przy dzisiejszej ul. Andersa 30, z początkiem roku szkolnego 1946/1947 szkoła uzyskała tam swoją obecną siedzibę. Wtedy też, w 1946 r. placówka przeobraziła się w Państwowe Gimnazjum Handlowe i Liceum Administracji Gospodarczej.
Nauka szycia, handlowania i gotowania
Szkoła przechodziła liczne przeobrażenia organizacyjne, dzieląc się, łącząc i rozbudowując kierunki nauczania kolejnych zawodów. W 1947 r. działała jako Szkoła Krawiecko-Bieliźniarska, przekształcona później w Liceum Odzieżowe. W 1949 r. nazwę PGH pozostawiono, a Liceum Handlowemu zmieniono nazwę na Liceum Administracji Gospodarczej. W 1951 r. nastąpiło kolejne przeobrażenie szkoły na Technikum Handlowe (pozostało w budynku przy ul. Andersa) i Technikum Finansowe przy ul. Estkowskiego (obecna ul. biskupa Domina ), które kilka lat później (1957) znów się połączyły, tworząc 5-letnie Technikum Ekonomiczne, zwane odtąd popularnie Ekonomem. W budynku funkcjonowały również Zasadnicza Szkoła Handlowa, wieczorowe Technikum Ekonomiczne dla Pracujących i Zaoczne Technikum Ekonomiczne dla Pracujących. We wrześniu 1963 r. utworzono Zespół Szkół Zawodowych nr 1, a w jego ramach Zasadniczą Szkołę Gastronomiczną oraz (rok później) Zasadniczą Szkołę Maszynistek Biurowych. W 30-lecie powstania szkoły nadano jej imię Mikołaja Kopernika oraz sztandar. Wtedy też przy wejściu do budynku powstały dwa sgraffita honorujące patrona szkoły. W 1979 r. oddano obok do użytku nową szkolną halę sportową z wymalowanymi na niej dużymi graficznymi sylwetkami biegaczy, stanowiącymi obecnie jeden z najstarszych i najbardziej znanych koszalińskich murali.
W ciągu tych 80 lat szkołą kierowało zaskakująco mało dyrektorów: osobami piastującymi tę funkcję najdłużej byli Józef Rudecki (1966-1990) oraz Jadwiga Topolan (1990-2015).
Rozśpiewane uczennice
Na tle innych koszalińskich szkół „Ekonom” wyróżnał się między innymi sukcesami artystycznymi swoich uzdolnionych muzycznie uczennic. W 1961 r. powstał w szkole 9-osobowy chór żeński „Krystynki”, będący koszalińską odpowiedzią na słynne w całym kraju szczecińskie „Filipinki”. W latach 1964-1966 zespół zdobył ogólnopolską popularność, występując w całej Polsce, a także w Czechosłowacji, NRD i ZSRR. Po skończeniu szkoły „Krystynki” nie zakończyły przygody ze śpiewaniem, występując obok znanych polskich zespołów i solistów w całym kraju i trzykrotnie biorąc udział w opolskich festiwalach. W szkole zastąpiły je kolejne zespoły: „Kolibry”, „Mozaika” i „Makowe Panienki”. Prężnie działał również szkolny kabaret, w którym występował m.in. późniejszy znany aktor Edward Żentara.
Szkoła na czasie
Od września 2002 r. placówka działa jako Zespół Szkół nr 1, w którego skład wchodzi Technikum Ekonomiczne, Technikum Handlowe i Technikum Zawodowe. Uczniowie są przygotowywani do zawodu przyszłych logistyków, specjalistów rachunkowości, turystyki, hotelarstwa i gastronomii. Szkoła co roku jest uwzględniana w rankingu „Perspektyw”, plasując się na czołowych pozycjach. Była też wielokrotnie wyróżniana. W 1995 r. została odznaczona medalem „Za Zasługi dla Koszalina” w uznaniu szczególnych dokonań na rzecz rozwoju i promocji miasta oraz inicjatyw służących dobru jego mieszkańców. W 2005 r. szkole przyznano Złotą Odznakę Honorową Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, przyznaną przez Zarząd Krajowy PTE w Warszawie za zasługi na rzecz krzewienia wiedzy ekonomicznej regionu koszalińskiego. Na stałe współpracuje ze Stowarzyszeniem Księgowych w Polsce i z Politechniką Koszalińską.
Doceniając poziom nauczania, w 2024 r. Prezydent Miasta Koszalina wyróżnił szkołę prestiżową nagrodą Koszalińskie Orły w kategorii „Edukacja” m.in. za podnoszenie jakości kształcenia ogólnego i zawodowego i efektywne pozyskiwanie środków zewnętrznych, w szczególności funduszy Unii Europejskiej oraz za promocję Koszalina w regionie i Polsce.
Szkoła z przyszłością
W 2021 roku Zespole Szkół nr 1 rozpoczęto realizację projektu pod nazwą Koszalińska Szkoła Ćwiczeń, sfinansowanego dzięki środkom z Europejskiego Funduszu Społecznego. Jej działalność jest wspierana przez Politechnikę Koszalińską, Centrum Edukacji Nauczycieli oraz Miejską Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną. Jak to ujęto w założeniach: „celem projektu jest stworzenie modelu szkoły, który podniesie kompetencje nauczycieli oraz poprawi wykorzystanie systemu wsparcia szkół w rozwoju u uczniów kompetencji kluczowych i umiejętności uniwersalnych”. Program obejmuje matematykę, nauki przyrodnicze, języki obce i informatykę.
