Darłowo od kilku lat staje się miejscem, gdzie lokalna historia spotyka się z europejską refleksją nad demokracją, wartościami i wolnością. To właśnie tutaj przyznawana jest Międzynarodowa Nagroda Króla Eryka Pomorskiego – prestiżowe wyróżnienie wręczane osobom, które swoją działalnością przyczyniają się do budowania wspólnoty opartej na praworządności, solidarności i poszanowaniu godności człowieka.
Nagroda Króla Eryka została ustanowiona, by przypominać o postaci jednego z najsłynniejszych władców wywodzących się z Darłowa – Eryka Pomorskiego, króla Danii, Szwecji i Norwegii, a zarazem jednej z najbardziej barwnych postaci europejskiego średniowiecza. Kapituła nagrody, złożona z przedstawicieli świata kultury, nauki i życia publicznego, honoruje nią osoby, które współczesną działalnością nawiązują do idei wspólnej Europy.
To już trzecia edycja nagrody. W poprzednich latach laureatami byli m.in. intelektualiści i działacze na rzecz demokracji, a w 2025 roku wyróżnienie trafiło w ręce Věry Jourovej, wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej w latach 2019–2024, odpowiedzialnej za wartości i praworządność.
Rozmowy, które otwierają drzwi
W sobotnie popołudnie, 7 czerwca, w kinie „Bajka” odbyła się debata Kapituły Międzynarodowej Nagrody Króla Eryka Pomorskiego pod hasłem „Polska, Europa, Świat – nowe otwarcie”. Dyskutowali m.in. Adam Michnik, marszałek Olgierd Geblewicz oraz ks. prof. Alfred Wierzbicki, a rozmowę prowadziły Magdalena Czyż i Masza Potocka. Dotyczyła ona przyszłości Unii Europejskiej, roli Polski i odpowiedzialności elit intelektualnych w obliczu globalnych wyzwań.
8 czerwca, w niedzielne popołudnie, w kinie „Bajka” odbyły się dwa wyjątkowe spotkanie z udziałem Věry Jourovej.
Tematem pierwszej dyskusji były wartości definiujące współczesną Unię Europejską: praworządność, demokracja, solidarność i ochrona praw obywateli. Rozmowę prowadziła, dziennikarka TVP, Joanna Dunikowska-Paź, a na scenie prócz Jourovej pojawił się także Michał Wawrykiewicz – prawnik, współzałożyciela inicjatywy „Wolne Sądy”.
Jourova opowiadała o kulisach walki instytucji europejskich o zachowanie zasad państwa prawa w krajach członkowskich, nazywając je „bezpiecznikami demokracji”. Wawrykiewicz podkreślał natomiast siłę ruchów obywatelskich i oddolnej mobilizacji w obronie niezależnych sądów.
Spotkanie miało intymny, ale symboliczny charakter, stanowiło preludium do uroczystości wręczenia nagrody i podkreślało, że dyskusja o wartościach nie jest abstrakcją, lecz codziennym zadaniem.
Głos prawa i obywateli
Bezpośrednio po dyskusji, również w kinie „Bajka”, odbyła się debata europejska, której gospodarzem ponownie była Joanna Dunikowska-Paź. W dyskusji wzięli udział: Věra Jourová, prof. Włodzimierz Wróbel, sędzia Sądu Najwyższego oraz mec. Sylwia Gregorczyk-Abram – adwokatka i działaczka społeczna.
Rozmowa dotyczyła kondycji polskiego wymiaru sprawiedliwości, skutków upolitycznienia sądów i roli Unii Europejskiej w egzekwowaniu standardów praworządności. Prof. Wróbel zwracał uwagę na destrukcyjne konsekwencje reform ostatnich lat, natomiast mec. Gregorczyk-Abram przytoczyła konkretne przykłady naruszeń i działań obywatelskich. Jourová przypomniała, że praworządność to fundament wspólnoty i że Polska jest zbyt ważnym elementem europejskiej układanki, by mogła pozwolić sobie na utratę zaufania obywateli.
Debata była intensywna, pełna pasji, ale i merytorycznych argumentów. Pokazała, że obrona wartości demokratycznych nie jest zadaniem jednostek, lecz wspólnym obowiązkiem polityków, prawników i obywateli.
Darłowo na europejskiej scenie
Następnego dnia, 9 czerwca, Darłowo stało się miejscem podniosłej ceremonii wręczenia Międzynarodowej Nagrody Króla Eryka Pomorskiego. W imieniu Kapituły odznaczenie Jourovej wręczyli Adam Michnik, redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”, przyjaciel Václava Havla i jeden z najważniejszych intelektualistów Europy Środkowej – oraz Arkadiusz Klimowicz, burmistrz Darłowa.
Oprawę artystyczną zapewniła po raz kolejny Orkiestra Dziubek Band pod batutą Mariusza Dziubka, darłowianina, który przygotował specjalny program łączący klasykę i motywy filmowe. Ich występ dodał uroczystości dynamiki i elegancji, a jednocześnie był ukłonem w stronę lokalnych tradycji.
Laudację na cześć laureatki wygłosił aktor Michał Żebrowski. Rozpoczął cytatem z Václava Havla: „Każdy z nas – choćby nic nie znaczył i był całkiem bezsilny – może zmienić świat”. Przypomniał też trudne doświadczenia Jourovej z czasów komunistycznej Czechosłowacji: aresztowanie, proces, uniewinnienie, które ukształtowały jej przekonanie, że bez wolności słowa i niezależnych sądów nie istnieje demokracja.
W swoim wystąpieniu Jourová podziękowała za wyróżnienie, podkreślając, że to właśnie Polska i Węgry przypomniały Europie, jak krucha może być demokracja. – „To wielki zaszczyt dla mnie, że mogę stanąć tu przed Państwem, w mieście króla Eryka. Z wielką pokorą dołączam do wybitnych osobistości, które otrzymały to wyróżnienie przede mną” – mówiła wzruszona, odbierając medal.
Małe miasto, wielkie idee
Trzecia edycja Międzynarodowej Nagrody Króla Eryka Pomorskiego udowodniła, że Darłowo – choć niewielkie – staje się ważnym punktem na mapie europejskiej debaty o demokracji i praworządności. Spotkania z Jourovą, uroczysta ceremonia i debata otworzyły przestrzeń do refleksji nad tym, jak krucha jest demokracja i jak łatwo ją utracić, jeśli zabraknie odwagi w obronie zasad.
Nagroda nie jest więc tylko symbolicznym medalem, ale przede wszystkim apelem o czujność i solidarność w obronie wartości, które definiują Europę. A Darłowo, dzięki swojej historii i patronowi – królowi Erykowi – ma szczególne prawo przypominać, że wspólna Europa zawsze była i zawsze będzie wielkim projektem opartym na jedności w różnorodności.
